Śladami Adama Mickiewicza

Spacerując przez wiele lat po mieście doszedłem do wniosku, że miejsc, które kojarzą się z Adamem Mickiewiczem jest w Poznaniu całkiem sporo, choć nie do końca zdajemy sobie z tego na co dzień sprawę. Dlatego zgodnie z regułą "bądź turystą w swoim mieście, z aparatem w dłoni i biografią Mickiewicza w kieszeni, udałem się zwiedzać z twardym postanowieniem, że będzie to spacer po Poznaniu śladami wieszcza.

Adam Mickiewicz vel Adam Mühl (pod takim nazwiskiem przebywał w Poznaniu) uważany za największego pisarza polskiego, jednego z tzw. "wieszczów", spędził w Wielkopolsce zaledwie kilka miesięcy od sierpnia 1831 r. gdzie dotarł z Paryża, chcąc się przedostać do Królestwa, na wieść o wybuchu powstania listopadowego. Jednak albo mu się to nie udało albo zaniechał tego czynu goszcząc w Wielkopolskich dworach na polowaniach i przyjęciach. Wieszcz był podejmowany przez liczne rodziny ziemiańskie w ich wiejskich rezydencjach. Blisko zaprzyjaźnił się z Konstancją Łubieńską z Budziszewka, kobietą o niezwykłej wiedzy i inteligencji. Odwiedził też Poznań, goszcząc w ówczesnym Hotelu Berlińskim (u zbiegu al. Marcinkowskiego i ul. 23 Lutego), który prowadził wówczas Kacper Kramarkiewicz. Po upadku powstania wrócił w 1832 do Paryża. Tak zatem Wielkopolska była ostatnim regionem Polski, a Poznań ostatnim miastem polskim, w którym przebywał Mickiewicz przed śmiercią.

Tablica umieszczona na budynku stojącym na miejscu dawnego Hotelu Berlińskiego

Wieszcz zmarł w 1855 roku w Stambule i został pochowany w Paryżu na cmentarzu polskim w Montmorency. 1890 prochy poety złożono w krypcie katedry wawelskiej. Jednak jego pierwszy pogrzeb odbył się właśnie w Poznaniu w kościele św. Marcina. Był to oczywiście symboliczny pochówek zainicjowany przez Teofila Mateckiego. Uroczystość, która odbyła się 15 stycznia 1856 roku została w całości sfinansowana ze środków zbieranych tego dnia, a z tego co zostało poznańczycy postanowili wystawić wieszczowi pomnik.

Miejsce po pierwszym pomniku Adama Mickiewicza

I tak 7 maja 1859 roku został odsłonięty na skwerze przy kościele w. Marcina pierwszy w Poznaniu i na świecie pomnik Adama Mickiewicza dłuta Władysława Oleszczyńskiego. Jednak z powodu nietrwałości materiału z jakiego został wykonany szybko zaczął niszczeć i przeniesiono go na podwórze Towarzystwa Przyjaciół Nauk (ul. Mielżyńskiego) a w dawnej lokalizacji stanęła kopia z brązu wykonana w 1904 roku przez Władysława Marcinkowskiego. W ten sposób Poznań stał się jedynym miastem na świecie mającym dwa pomniki wieszcza.

Drugi pomnik Adama Mickiewicza (imitacja), dziedziniec TPN, ul Mielżyńskiego

Oby dwa monumenty zostały zniszczone w czasie II wojny światowej. Poznańczycy zaradzili jednak temu i w latach 60-tych XX wieku stanął na placu przed Uniwersytetem trzeci pomnik Adama Mickiewicza dłuta Bazylego Woytowicza, natomiast w roku 1998 na dziedzińcu TPN stanęła imitacja pierwszego pomnika wieszcza dłuta Józefa Petraka. W ten sposób Poznań jest nadal jedynym miastem na świecie z dwoma pomnikami poety.

Trzeci Pomnik Adama Mickiewicza, Plac A. Mickiewicza

Na pomnikach się jednak nie skończyło, gdyż Mickiewicz w Poznaniu miał wielu zwolenników a największym z nich był Edward Hrabia Raczyński, który po lekturze Pana Tadeusza wysłał poecie do Paryża 200 talarów na inne patriotyczne dzieła, licząc, że będą wydane w Poznaniu.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza - Collegium Minus

Niestety tak się nie stało, jednak nazwisko Mickiweicza znajdziemy na wielu pracach naukowy, poematach czy też podręcznikach a to za sprawą ustanowienia wieszcza patronem Uniwersytetu Poznańskiego, który od 31.12.1955 roku nazywa się Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, a park i plac znajdujące się przed głównym budynkiem uczelni (Collegium Minus) nazwane są nazwiskiem poety. A na dodatek, niegdyś najlepiej wyposażona księgarnia w Poznaniu, przy ul. Fredry (dawniej ul. Lampego), nosi nazwę Księgarnia im. Adama Mickiewicza.

Park im. Adama Mickiewicza Poznań
Park im. Adama Mickiewicza

Plac Adama Mickiewicza Poznań
Plac Adama Mickiewicza

Jednak to nie wszystko co Poznań wiąże z wieszczem. Jeszcze przed I Wojną Światową powstało Towarzystwo wykładów Ludowych im. Adama Mickiewicza a po wojnie w 1922 roku Gimnazjum jego imienia, które funkcjonuje do dziś jako VIII Liceum Ogólnokształcące. Liceum znajduje się w budynku przy uli. Głogowskiej (przystanek za rynkiem Łazarskim w stronę Hetmańskiej), a przed budynkiem został umieszczony Głaz poświęcony pamięci patrona szkoły Adama Mickieiwcza.

VIII Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza
oraz głaz poświęcony Adamowi Mickiewiczowi (w prawym dolnym rogu)

W tym samym mniej więcej czasie w roku 1919 jedna z Jeżyckich ulic otrzymała nazwę Adam,a Mickiewicza a mieszcząca się przy niej Apteka (róg ul. Mickiewicza i Dąbrowskiego) nosi imię wieszca. No i wreszcie wizerunek poety odnajdziemy również na frontonie siedziby Towarzystwa Przyjaźni Polsko - Radzeckiej tuż obok portretu Puszkina.

ul. Adama Mickiewicza, Poznań
ul. Adama Mickiewicza

Zatem w Poznaniu mamy Liceum, Uniwersytet, Księgarnię, Aptekę, Plac, Park, Ulicę Adama Mickiewicza, łaz, tablicę i dwa pomniki i miejsce po trzecim pomniku wieszcza. Ponadto Muzeum Narodowe w Poznaniu, Oddział IX w Śmiełowie poświecone jest Adamowi Mickiewiczowi.

Czy Nowogródek, Wilno, Lwów, Kraków, Warszawa, Paryż, Rzym, Lozanna czy jakiekolwiek inne miasto w którym przebywał Adam Mickiewicz mogą się poszczycić takim hołdem poety? Nie Poznań jest tu wyjątkowy. I po tym dniu mickiewiczowskim w Poznaniu muszę przyznać, że trafnie to wszystko określili Marcin Januszkiewicz i Adam Pleskaczyński w swojej książce "I hay vivat Poznańczanie" pisząc: "Adam Mickiewicz to obiekt kultu wyznawanego w Poznaniu z rozmachem nie spotykanym w innych miastach i dzielnicach Polski".

„On przeszedł tak blisko nas, rozpalił umysły i serca”
[Bojanowski, G. „Rękopis dla wnuków”]

Linki:

Previous page: Zabytki warte poznania Next page: Zapomniany zakątek Poznania - ul. Hutnicza